NEVRUZ

NEVRUZ

Baharın gelişi olarak kutlanan Nevruz Bayramı bu yıl hafta sonuna denk geldi…
Denk geldi ama pandemiye de denk geldi!
Bu nedenle ateşler yakılmadı, üstünden de atlanılmadı… 
Olsun… Nevruz yine bizim Nevruzumuz!
Peki Nevruz nedir ve ne zaman kutlanır? İşte Nevruz Bayramı ile ilgili bilinmeyenler ve tarihteki yeri.
Kelime anlamı Farsça’da “yeni gün” olan Nevruz, “yılın ilk günü” anlamına geliyor. Türk lehçelerinde Nevruz’un “ulusun ulu günü”, “ilk gün”, “yeni gün” gibi kullanımları da bulunuyor.
“Nevruz ne zaman” sorusunun cevabı bölgeye ve topluma göre değişse de genel olarak Nevruz 21 Mart’ta başlıyor, 22 Mart ve 23 Mart günlerinde devam ediyor. Nevruz’un başlangıcı kabul edilen 21 Mart’ın önemi ise bugün gece ile gündüzün eşitlenmesi, karların erimesi, havaların ısınmaya, göç eden kuşların yuvalarına dönmeye başlamasından geliyor… Bütün varlıklar için uyanış, diriliş günü olarak kabul edilen bu özel gün, tüm kültürleri kucaklamaya bugün de devam ediyor…
Nevruz bayramında sokaklarda çocuklar ve gençler toplanarak yumurta dövüştürürler. Nevruzun en önemli ilkesi ateş yakmadır. Bu gecede Tongel denen ateşler yakılır ve dilek tutularak üzerinden atlanır. İnanışa göre bu ateşin üzerinden geçen her kimsenin dilekleri kabul olacak tüm hastalıklardan kurtulacak kabul edilir.
Nevruz günü yenilen yemekler arasında ıspanaklı börek, soğan kabuğu ile boyanmış yumurtalar, yufka, sarı-burma, şeker, leblebi, lokum sayılabilir. Bu arada yakın akraba ve komşular, birbirlerine Nevruz ziyaretine gidip gelmeye başlarlar. 23 Mart sabahı erken kalkılır.
Nevruz’un kısa tarihi
Nevruz’un tarihi, Buzul Çağı’nın bitmesinden hemen önceki 15.000 yıl öncesine kadar uzanıyor. O çağlarda mevsimler insanoğlunun hayatında oldukça önemliydi ve her şey mevsimlerle ilgiliymiş. Karlı, soğuk ve zor geçen bir kışın ardından açan çiçekler, yeşillenen doğa insanoğlu için bolluk demekmiş. Nevruz’un mitolojik bir yanı da var. Öyle ki Nevruz kutlamalarını başlatanın İran’ın mitolojik hükümdarlarından Kral Cemşid olduğu biliniyor. Ayrıca Nevruz, Hz.Ali’nin hem doğum günü, hem de Hz.Fatima ile evlendiği, yaradılışın sevgi ve mutluluğun alevlendiği, yeşerip boy verdiği bir gün olarak biliniyor.
Türk kültürlerinde Nevruz 
Nevruz, Yenisey-Orhun çevresinden, Altaylara, oradan da Hun Türklerinin Avrupa’ya geçmesiyle Macaristan’a ve Balkanlar’a ulaşmış. 800’lü yıllardan itibaren Hazar’ın güneyinden Anadolu’ya ve Mezopotamya’ya taşınarak daha geniş bir coğrafyaya yerleşmiş. Anadolu ve Orta Asya Türklerinde Nevruz, tüm bilinen anlamları dışında yani varlıklar için uyanış, diriliş günü olmasının yanı sıra aynı zamanda bir kurtuluş günü. Yani Ergenekon’dan çıkış. İşte bu nedenle bugün Türklerde Nevruz, yeni yılın başlangıcı olarak kabul edilmiş ve günümüze kadar kutlanmış.
Orta Asya’daki Türk topluluklarından Azeri, Kazak, Kırgız, Türkmen, Özbek, Tatar, Uygur Türkleri, Anadolu Türkleri ve Balkan Türkleri hâlâ Nevruz geleneğini canlı olarak günümüze kadar yaşatmayı başaran kültürlerden.
Nevruz’un Türk topluluklarındaki karşılığı:
Uygur Türkleri; Yeni Gün
Gagavuzlar; İlkyaz
Altay Türkleri; Cılgayak Bayramı
Hakas Türkleri; Cılsırtı, Ulu Kün
Azerbaycan; Ergenekon, Bozkurt Bayramı
Başkurt Türkleri; Ekin Bayramı
Doğu Türkistan; Yeni Gün, Baş Bahar
Türkmenler; Teze Yıl
Karaçay-Malkar Türkleri; Gollu, Gutan, Saban Toy, Tegri, Toy
Kazan Türkleri ve Karakalpaklar; Ergenekon Bayramı
Nevruz, Dünya Manevi Kültür Mirası Listesi’nde
2010’da Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, 3000 yıldan beri kutlanmakta olan Orta Asya kökenli bu şenliği, Dünya Nevruz Bayramı ilan etti. Birleşmiş Milletler Manevi Kültür Mirası Koruma Kurulu aynı zamanda bu özel günü Dünya Manevi Kültür Mirası Listesi’ne dahil etti. 2010’dan bu yana Birleşmiş Milletler Genel Kurulu 21 Mart’ı “Dünya Nevruz Bayramı” olarak kabul ediyor.
Sizin de Nevruz bayramının kutlu olsun!..

Güncelleme Tarihi: 22 Mart 2021, 09:57
YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER

banner5

banner12

banner38

banner4

banner37

banner39